Zachwycające ołtarze, piękne witraże - Nowiny Zabrzańskie

TA STRONA UŻYWA COOKIE. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Akceptuj pliki Cookies
Więcej informacji

Zachwycające ołtarze, piękne witraże

Zabrze może pochwalić się jednymi z najciekawszych obiektów sakralnych na Śląsku. Są przykładami wspaniałej architektury, a ich wnętrza zachwycają kunsztem wykonania ołtarzy, figur, witraży czy brzmieniem zabytkowych organów. Pierwsze kościoły na terenie Zabrza budowano z drewna, najstarszym, wybudowanym w XIII wieku, jest obiekt w Biskupicach p.w. św. Jana Chrzciciela, w XIV wieku w Starym Zabrzu stanął kościół św. Andrzeja. Pierwsza kamienna budowla sakralna została wzniesiona dopiero w latach 1853 – 58. Był to neogotycki kościół św. Jana Chrzciciela w Biskupicach. 22 czerwca w 1845 r. nad Biskupicami rozszalała się burza, która całkowicie zniszczyła drewniany kościół. Ostała się tylko dzwonnica. W miejscu dawnego kościoła zbudowano nowy, a w 1863 roku nastąpiła jego konsekracja. Jego budowę sfinansował hrabia Ballestrem. Wzniesiono go w stylu neogotyckim na planie krzyża z transeptem i trójboczną absydą. Posiadał jedną wieżę z ośmiobocznym hełmem, dominującą nad zabudową dzielnicy. W jego wnętrzu znajdują się trzy nawy. Ołtarz główny, drewniana chrzcielnica i zwieńczenie ambony także są w stylu neogotyckim. Na wieży zawieszono dzwony pochodzące z poprzedniej świątyni. W krypcie pod kościołem został pochowany hrabia Carl Wolfgang von Ballestrem (1801 – 1879) wraz z żoną i trójka dzieci. Na wieży kościoła znajduje się zegar z 1928 r. Zegar pracował z małymi przerwami do marca 2011r., po czym dokonano jego renowacji. W biskupickim kościele znajduje się też najstarszy ruchomy zabytek w Zabrzu – obraz Matki Bożej Biskupickiej, umiejscowiony w ołtarzu głównym. Przez wiele lat istniało przekonanie, że obraz pochodzi z drewnianego, zniszczonego przez burzę kościoła. Badanie wykonane podczas renowacji w 2015 r. wykazało, że powstał w XVI wieku. Badanie wykazało też, że obraz był kilkukrotnie przemalowywany. W kościele Jana Chrzciciela znajdują się też najstarsze zabrzańskie księgi parafialne: chrztów od 1644, ślubów od 1654, zgonów od 1687 r.

Jednym z symboli miasta jest kościół p.w. św. Anny. Początkowo był filią parafii św. Andrzeja. Jego budowa rozpoczęła się w 1897 r. , a już 10 października 1900 r. kard. Jerzy Kopp dokonał jego konsekracji. Został zaprojektowany w stylu neoromańskim z elementami neogotyku przez radcę budowlanego Blau’a z Bytomia oraz architekta Stahl’a. Stoi na planie krzyża łacińskiego, jest trójnawowy, na szczycie wieży znajduje się dzwonnica z czterema dzwonami i zegarem. Charakterystyczne dla architektury kościoła są duże, zamknięte półkoliście okna z witrażami przedstawiającymi postaci świętych. We wnętrzu znajduje się oryginalne wyposażenie m.in. z ołtarzem św. Anny, kazalnicą, marmurowymi balaskami oraz 47-głosowe organy z 1900 r. W 2010 roku organy zostały wpisane do rejestru zabytków ruchomych województwa śląskiego.

Niedaleko kościoła św. Anny, przy ul. Lutra, stoi ewangelicki Kościół Pokoju. Po renowacji jest jednym z najpiękniejszych budynków w mieście. Rozwój parafii ewangelickiej nastąpił w XIX wieku, choć z zachowanych dokumentów wynika, że już wcześniej w Zabrzu mieszkali protestanci. Datą przełomową było utworzenie w 1791 roku pierwszej kopalni węgla kamiennego – „Królowa Luiza”. Wraz z rozwojem przemysłu do naszego miasta przyjeżdżali robotnicy, inżynierowie i przedstawiciele innych zawodów różnych wyznań. Ewangelicy początkowo związani byli z katolicką parafią św. Andrzeja, gdzie odprawiano chrzty, śluby i pogrzeby. Formalnie jednak należeli do parafii w Tarnowskich Górach. W 1830 roku parafia zabrzańska przyłączyła się do gliwickiej. Samodzielność parafia uzyskała 1 czerwca 1873 roku, jej pierwszym proboszczem został ks. Gustav Kuhn. Odprawiał także nabożeństwa w języku polskim. Parafia liczyła wtedy 1367 osób. Nowa parafia z miejsca uzyskała pełną samodzielność, a w jej skład wchodziły następujące gminy: Zabrze, Małe Zabrze, Dorota, Zaborze, Biskupice, Mikulczyce, Maciejów i Sośnica. W tym czasie trwała również budowa kościoła, którą mimo pewnych trudności, udało się zakończyć w sierpniu 1874 roku. Dzień 25 października 1874 roku zapisał się na stałe w historii zabrzańskiej parafii. W tym dniu bowiem, o godz. 18.00, odbyło się poświęcenie nowego kościoła p.w. Pokoju, a jednocześnie miało miejsce wprowadzenie w urząd pierwszego proboszcza, księdza Gustawa Adolfa Kuhna, który pracował w Zabrzu od 1872 roku, jako wikariusz. Głównym elementem wystroju jest ołtarz, którego część stanowi obraz „Chrystus w Getsemane”. Został podarowany kościołowi w dniu pamiątki reformacji – 31 października 1902 r. Jedynym upiększającym elementem wystroju kościoła są witraże, wykonane w znanym wrocławskim Instytucie Witrażowym Adolpha Selera. Wstawiono je w 1911 r. Zegar, znajdujący się w wieży, jest pod wieloma względami unikatowy. Jest połączony z dzwonami, wykonał go zakład Bernharda Zacharia z Lipska, który istnieje do dziś. Został zamontowany prawdopodobnie w 1880 r. W 2002 r. miały miejsce prace remontowe organów w kościele Pokoju, dzięki którym kościół stał się na powrót miejscem koncertów i recitali organowych. Przepięknym przykładem architektury drewnianej jest kościół św. Jadwigi Śląskiej przy ul. Wolności 504 w Zaborzu. Kościół znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego. Powstał w 1929 roku z inicjatywy proboszcza parafii św. Franciszka z Asyżu ks. Józefa Benneka, według projektu architekta Karola Kuttentodta. To budowla na planie dwunastoboku z czterema ośmiobocznymi wieżami. Kościół zwraca uwagę ciekawą formą architektoniczną rzadko spotykaną w regionie śląskim. Istotnym czynnikiem, który zadecydował o budowie drewnianego, a nie murowanego kościoła, był fakt występowania szkód górniczych. Przypomina swoim kształtem kościoły protestanckie budowane w latach 30-tych. W parku przykościelnym po dziś dzień stoi posąg świętej, na którego cokole wyryta jest po łacinie prośba o wstawiennictwo patronki. W okresie 1930-1941 dorobiono w kościele ławki, konfesionały, klęczniki oraz dwie drewniane figury do bocznych ołtarzy: Serca Pana Jezusa i Matki Bożej Niepokalanie Poczętej. Wstawiono również główny ołtarz, w którym na uwagę zasługują dwa widniejące tam płaskorzeźby przedstawiające św. Jadwigę budującą kościół i rozdającą chleb ubogim. Nad tabernakulum znajdują się rzeźby aniołów adorujących Sanctissimum, nad ołtarzem naturalnej wielkości tzw. Grupa Krzyżowa, a w jego wnętrzu organy z XIX wieku .Absolutnie wyjątkowym obiektem na Górnym Śląsku pod względem architektonicznym jest kościół św. Józefa. Parafię wyodrębniono z parafii św. Andrzeja, a pierwszą mszę odprawiono w nim w 1931 r. Obiekt zaprojektował protestancki profesor Dominik Böhm z Kolonii. Zaprojektowany został na planie łuku, który jest dominującą częścią jego wystroju i architektury. Prof. Bohm nawiązał tu do starożytnych budowli rzymskich oraz świątyń wczesnochrześcijańskich. Surowość architektury kościoła i jej historyczne nawiązania potęguje materiał budowlany, którym jest cegła. Potężny, nieotynkowany mur, wzniesiony jest z licznych cegieł symbolizujących poszczególnych wiernych, czyli Żywy Kościół – Lud Boży. Cegły są w różnych odcieniach, o zróżnicowanym stopniu wypalenia i zostały celowo sprowadzone z różnych cegielni. Świątynie projektowane przez Böhma cechuje surowy monumentalizm, jak i wpływ na emocje odbiorców, stosowanie symboliki, gra światłem. Architekt zastosował w projekcie kościoła wiele cytatów z historii, m.in.: wewnątrz symbolikę światła jako emanacji Boga, symbolikę liczb świętych (7, 12, 33, 40), plac wejściowy do kościoła tzw. „paradisus” przypomina place, które znajdowały się przed starochrześcijańskimi bazylikami, fasada natomiast – rzymskie bramy (brama do nieba) lub akwedukt symbolizując wodę życia. Brama ma uświadamiać wiernym przejście ze sfery „profanum” do „sacrum”, wydłużona nawa kościoła, której towarzyszy siedem okien witraży z siedmioma sakramentami w witrażach to metafora drogi życia, chrzcielnica u podstawy wieży u wejścia do świątyni nawiązuje do motywu oczyszczenia u progu „świętej drogi” na drodze chrześcijanina do zbawienia, natomiast wieża i spiralne schody – do nieba. W dużych oknach po stronie zachodniej znalazły się witraże w ciemnych kolorach i przedstawiają sakramenty święte, a okna po stronie wschodniej świątyni dają niewielkie ilości światła. Najjaśniejsze miejsce kościoła to część ołtarza głównego, który uniesiony jest wysoko nad posadzkę nawy. Witraż – „Najświętszy Sakrament” – zaprojektowany został w 1942 roku. W 1957 roku umieszczono w prezbiterium witraż „Świętej Rodziny”. Dominikus Böhm uważał, że architekt powinien projektować obiekt całościowo, począwszy od bryły, formy przestrzeni, aż po wyposażenie i detal. W kościele św. Józefa na Święta Bożego Narodzenia powstaje jedna z najpiękniejszych śląskich betlejek. Ta stajenka jest inna niż wszystkie, gdyż figury w skali 1:1 stwarzają niesamowite wrażenie.

Tekst z archiwum Nowin Zabrzańskich

 


Wstecz

Wasze komentarze (0)

Dodaj komentarz



Current month ye@r day *